World music

Tinariwen

Fot. Press

Grupa Tinariwen została założona przez Ibrahima Ag Alhabiba w obozie uchodźców z Mali, na terenie Libii. Ich kompozycje to głos w sprawie wolności i autonomii dla południowo-saharyjskiego ludu – Tuaregów. Są jednym z niezwykłych zjawisk na scenie world music.

Pod koniec lat 70 Ag Alhabib, późniejszy założyciel i lider Tinariwen wraz z innymi muzykami zainspirował się radykalną muzyką chaabi marokańskich grup Nass El Ghiwane czy Jil Jilala, algierskim pop rai czy wreszcie zachodnim popem i rock’n‘rollem. Mniej więcej wtedy powstał pierwszy trzon grupy, tworzyli ją Ag Alhabib, Inteyeden Ag Ablil, jego brat Liya, Ag Ablil i Hassan Ag Touhami. Początkowo grywali na zabawach i ludowych weselach w Algierii, nawet jeszcze nie pod obecną nazwą. Ludzie dla wygody nazywali ich "Kel Tinariwen", co w języku ludu Tamashek znaczy "Ludzie pustyni".

Przez pierwszy okres działalności dzielili czas między graniem a walką o prawa Tuaregów, łącznie z udziałem w kilku wojskowych szkoleniach w Libii. W latach 80 założyli studio nagrań, gdzie całkowicie bepłatnie udostępniali swoją muzykę tym, którzy przynosili im kasety, na których ją nagrywali. W ten sposób ich muzyka zaczęła żyć na i wokół Sahary. Grali wtedy w kolektywie muzycznym, który już stawał się zalążkiem Tinariwen. W 1989 kolektyw przeniósł się do Mali, gdzie Ag Alhabib wreszcie, po 26 latach odwiedza swoją rodzinną miejscowość. Na początku lat 90, po kolejnym udziale w zbrojnym buncie przeciwko rządowi w Mali, muzycy porzucili działalność w ruchach oporu i grupach militarnych postanawiając całkowicie poświęcić się muzyce. Część z kolektywu trafiła do Abidżanu, gdzie nagrali kasetę w JBZ studio i grywali okazyjne koncerty wśród tuareskiej społeczności regionu Sahary. W 1998 roku dwóch członków Tinariwen na swej drodze spotkało francuską grupę worldmusic Lo'Jo. Rok później, jako Azawad zagrali wspólnie kilka koncertów we Francji.

Przełomem okazał się rok 2001, najpierw w styczniu Tinariwen i Lo'Jo zorganizowali w Mali swój "Festival of the Desert", który zwrócił na nich uwagę świata co zaowocowało tym, że pod koniec roku zagrali na festiwalach "WOMAD", "Roskilde" w Danii i londyńskim "South Bank". A zaraz potem ukazał się ich pierwszy studyjny album pt. "The Radio Tisdas Sessions". To nagranie z sesji radiowej w jedynej rozgłośni nadającej w języku ludu Tamashek w Mali. Druga płyta wydana 3 lata później, zatytułowana "Amassakoul" ("Podróżnik") przyniosła tej formacji międzynarodowy rozgłos i zaowocowała koncertami na całym świecie, od Europy, przez Amerykę po Japonię i Australię u boku takich gwiazd jak Carlos Santana czy The Rolling Stones. W 2005 r. zdobyli Nagrodę BBC w kategorii "World Music", a trzy lata później, prestiżową nagrodę rynku niemieckiego - "Praetorius Music Prize".

To pierwszy zespół z tego kręgu kulturowego używający gitar elektrycznych (za nimi poszli inni - Tamikrest czy Terakaft). W w swych inspiracjach jednak głęboko osadzeni są w tradycji Tuaregów oraz innych ludów regionu Sahary, zwłaszcza regionu wzdłuż rzeki Niger, między Timbuktu a Gao. Podstawą muzyki Tinariwen są tradycyjne melodie i rytmy Tuaregów, włączając w to te, grane na flecie pasterskim (domena mężczyzn) i te grane na jednostrunowych skrzypcach - imzad (domena kobiet). Podstawowym instrumentem perkusyjnym z kolei jest tindé drum, na którym zwykle grają kobiety na festynach. Dużo w ich muzyce jest także wpływów muzyki Berberów czy rai music z Algierii. Ale czerpią również z popu (marokańskiego, egipskiego) a nawet z muzyki rodem z Bolywood. Oczywiście nie mogło zabraknąć inspiracji tradycyjną muzyką z Mali (najbardziej znany, inspirujący ich wykonawca to Ali Farka Toure).

W Polsce Tinariwen wystąpili po raz pierwszy na festiwalu Open’er w 2010 roku. Jesienią 2011 odwiedzą nasz kraj po raz drugi.

Skład zespołu:

Tinariwen zawsze był kolektywem śpiewaków, tekściarzy, muzyków, którzy tworzyli różne kombinacje składów koncertowych czy nagraniowych. To efek stylu życia Tuaregów, pustynnych wędrowców, a także problemu komunikacji w Afryce Zachodniej. Grało się z tym, kto akurat był pod ręką. Najbardziej aktywnymi członkami Tinariwen są: